Chỉ ước mong điều
bên trong bạn
Điều đó có vẻ ngớ ngẩn, ngược đời,
phi logic: chỉ ước mong những điều bên trong bạn. Ước mong về cơ bản là cho những
gì không phải bên trong bạn. Ước mong có nghĩa là ước mong một cái gì đó không
bên trong bạn. Nếu nó thực sự bên trong bạn thì cần gì phải ước mong nữa.
Chúng ta chưa bao giờ tự mong mỏi
như là chúng ta. Chúng ta luôn ước mong một cái gì đó khác. Không ai ước mong
chính mình: không cần thiết như vậy. Bạn đã là như vậy rồi; bạn không mất bất
kì điều gì. Bạn ước mong một cái gì đó bị mất đi.
Câu kinh này nói chỉ ước mong
điều bên trong bạn vì nhiều lí do. Một là, nếu bạn ước mong một cái gì đó không
bên trong bạn thì bạn có thể đạt được một cái gì đó nhưng nó không bao giờ trở
thành của bạn. Điều đó là không thể. Thực sự, có thể bạn không bao giờ làm chủ
điều đó; bạn sẽ chỉ là đầy tớ. Người sở hữu luôn bị sở hữu bởi chính sự sở hữu
của mình. Lượng sở hữu càng lớn thì sự nô lệ được tạo ra càng nhiều.
Bạn bị sở hữu bởi chính những sự
sở hữu của mình, và bạn thì đang ước mong trở thành người chủ. Sự chán nản nảy
sinh bởi vì toàn bộ hi vọng của bạn đều trở thành vỡ mộng. Bạn đã đến nơi mà mọi
thứ bạn muốn đều có đó; bất kì điều gì bạn ước mong đã xuất hiện nhưng bạn đã
trở thành nô lệ. Bấy giờ vương quốc xuất hiện không là gì mà chỉ là ngục tù, và
bất kì điều gì bạn sở hữu hoặc nghĩ rằng bạn đang sở hữu thì lại không thực sự
sở hữu, bởi vì nó có thể bị lấy đi ở bất kì thời điểm nào. Thậm chí nếu không
ai lấy nó đi thì cái chết cũng buộc phải lấy nó đi.
Theo thuật ngữ tôn giáo, thứ có
thể bị lấy đi bởi cái chết thì không phải là của bạn. Cái chết là tiêu chuẩn.
Chỉ có một tiêu chuẩn duy nhất để đánh giá xem bạn có thực sự sở hữu một cái gì
đó không. Đánh giá nó ngược lại với cái chết và nhìn xem, bạn sẽ vẫn còn nó sau
cái chết của mình. Nếu cái chết mang nó đi, bạn chưa bao giờ sở hữu nó. Nó chỉ
là ảo ảnh.
Có một cái gì đó mà cái chết
không thể lấy khỏi bạn không? Nếu không có gì, vậy thì tôn giáo là vô nghĩa,
không giá trị. Nhưng có một cái gì đó mà cái chết không thể lấy đi, một cái gì
đó ẩn giấu bên trong bạn. Bạn đã sở hữu nó. Đó là bản năng sâu thẳm bên trong bạn.
Nó xuất hiện cùng với bạn; bạn sinh ra cùng với nó. Đúng hơn là, sẽ là hay hơn
khi nói rằng bạn là nó mà không phải bạn sở hữu nó. Nếu bạn sở hữu nó thì nó có
thể bị lấy đi.
Bạn là nó, nó là chính bản thể
bạn. Nó là nền tảng cơ bản của bạn; nó là sự tồn tại của bạn. Đó chính là điều
được gọi là linh hồn. Linh hồn có nghĩa là bạn đã là nó. Không ai có thể lấy nó
khỏi bạn; thậm chí cái chết cũng không thể hủy diệt nó. Kinh này nói, chỉ ước
mong điều bên trong bạn. Ước mong linh hồn, ước mong bản thể sâu thẳm bên trong
bạn, ước mong trung tâm mà bạn đã thực sự sở hữu và bạn đã quên nó hoàn toàn.
Tại sao con người lại quên? Điều
đó là cần thiết. Để sống sót, bạn phải tập trung sự chú ý vào thế giới bên
ngoài. Để sống sót, để tồn tại, để duy trì cuộc sống thì bạn phải liên tục chú
ý đến nhiều thứ: thực phẩm, nơi trú ngụ. Cơ thể cần sự chú ý. Nó trở nên bệnh tật,
có thể xảy ra đau khổ. Cơ thể luôn phải đấu tranh để tồn tại, bởi vì đối với cơ
thể thì cái chết là hiển nhiên. Cơ thể liên tục đấu tranh với cái chết, cho nên
phải thường xuyên chú ý đến nó.
Cơ thể luôn trong trạng thái khẩn
cấp bởi vì cái chết có thể xuất hiện ở bất kì thời điểm nào. Bạn phải liên tục
nhận biết và liên tục ý thức về cuộc chiến chống lại cái chết, cho nên toàn bộ
sự chú ý của bạn hướng thẳng ra bên ngoài. Không còn năng lượng để hướng vào
bên trong. Đây là nhu cầu để sống sót. Chính vì vậy mà chúng ta liên tục quên rằng
trung tâm tồn tại bên trong chúng ta không thể chết, trung tâm tồn tại bên
trong chúng ta là vĩnh hằng, trung tâm tồn tại bên trong chúng ta là tuyệt đối
phúc lạc.
Bệnh tật thu hút sự chú ý; đau
khổ thu hút sự chú ý. Nếu bạn bị đau đầu thì sự chú ý của bạn hướng vào đầu; bạn
trở nên nhận biết rằng bạn có cái đầu. Nếu đầu không bị đau thì bạn sẽ quên đầu
mình. Bạn trở thành không đầu - cứ như bạn không có đầu.
Cơ thể được cảm nhận chỉ khi nó
bị ốm. Nếu cơ thể bạn hoàn toàn khỏe mạnh thì bạn sẽ không cảm nhận nó. Bạn sẽ
trở nên không trọng lượng. Thực sự bạn sẽ trở nên không cơ thể. Đây là tiêu chuẩn
duy nhất để đánh giá sức khỏe thực sự: rằng cơ thể không bao giờ được cảm nhận.
Bất kì khi nào cơ thể được cảm nhận thì điều đó có nghĩa rằng có một thứ bệnh
nào đó, có một sự lo âu nào đó. Sự chú ý của bạn được huy động.
Có rất nhiều rắc rối xuất hiện
từ bên ngoài đến mức bạn phải liên tục chú ý và bận tâm.Chính vì vậy mà bạn
quên rằng có một cái gì đó tồn tại ngay trung tâm của chính bản thể bạn, nó là
bất tử, nó là linh thiêng, nó là niềm phúc lạc. Câu kinh này nói:
Chỉ ước mong điều bên trong bạn.
...đối với bên trong, bạn là
ánh sáng của nhân lạoi - chỉ có ánh sáng đó có thể tỏa ra trên con đường. Nếu bạn
không có khả năng nhận biết nó bên trong thì việc tìm kiếm nó ở một nơi nào đó
khác là điều vô dụng.
Câu kinh tiếp theo:
Chỉ ước mong điều bên ngoài bạn.
Chỉ ước mong điều bên ngoài bạn.
Luôn ước mong điều không thể, bởi vì chỉ thông qua điều đó thì bạn mới phát triển.
Và điều gì là không thể? Trèo lên đỉnh Everest là điều có thể; hoặc lên mặt
trăng. Cả hai đều trở thành có thể. Một người nào đó đã đặt chân lên Everest.
Thậm chí khi không có ai tới được nơi đó, thì đó cũng không phải là điều không
thể. Khó khăn nhưng không phải là không
thể. Việc tới đó là nằm trong khả năng của con người. Việc tới mặt trăng là nằm
trong khả năng của con người, và con người cũng sẽ nhanh chóng vươn tới các
hành tinh khác. Chỉ có một điều là không thể, một điều bên ngoài bạn, và đó
chính là bản thể sâu thẳm bên trong bạn.
Tại sao? Tôi nói việc tới mặt
trăng không quá khó khăn thậm chí mặt trăng quá xa, và tôi nói bản thể sâu thẳm
bên trong bạn càng không thể vươn tới, thậm chí nó ngay bên trong bạn. Vậy thì
tại sao việc vươn tới nó lại quá khó khăn? Bởi vì nó ở ngay bên trong bạn; đó
là lí do tại sao. Bạn chỉ biết làm cách nào để vươn tới cái bên ngoài. Tay bạn
có thể chạm tới những gì bên ngoài, mắt bạn có thể nhìn thấy những gì bên
ngoài. Những giác quan của bạn mở ra với bên ngoài: bạn không có những giác
quan có thể giúp bạn nhìn vào bên trong. Tâm trí bạn hướng ra bên ngoài; nó
không thể hướng vào bên trong. Chính vì vậy mà tâm trí phải bị quẳng đi. Chỉ có
vậy thì bạn mới có thể vào thiền.
Về cơ bản thì tâm trí là sự
chuyển động ra bên ngoài. Bạn có thể quan sát điều này rất dễ dàng. Bất kì khi
nào bạn nghĩ, bạn đang nghĩ một cái gì đó bên ngoài bạn. Bất kì điều gì bạn
nghĩ đến thì cũng luôn là bên ngoài bạn. Bạn đã bao giờ nghĩ đến bất kì điều gì
bên trong bạn chưa? Không cần phải nghĩ về những gì bên trong bởi vì bạn có thể
trải nghiệm nó. Không cần thiết phải nghĩ về điều đó; suy nghĩ là thay thế. Bạn
có thể nhận ra những gì bên trong mình. Nó ở ngay góc khuất. Bạn quay đầu mình,
bạn quay hướng nhìn của mình. Từ bên ngoài bạn quay vào bên trong, và bạn có thể
trải nghiệm nó. Việc gì phải nghĩ về nó.
Nhưng chúng ta liên tục nghĩ về
những điều thậm chí là bên trong. Chúng ta nghĩ về linh hồn là gì. Chúng ta
nghĩ, "Bản thể là gì?', chúng ta tạo ra các hệ thống triết lí. Chúng ta
không ngừng tạo ta các lí thuyết rằng bản thể là 'cái này', định nghĩa là 'cái
này', và không ai thứ cảm nhận nó. Nó quá gần với bạn - các lí thuyết để làm
gì?
Lí thuyết chỉ cần đến cho những
gì ở rất xa, bởi vì bạn không thể tới đó ngay bây giờ. Bạn phải tạo ra cây cầu.
Lí thuyết cần đến để vươn tới mặt trăng, nhưng không cần đến nó để vươn tới bên
trong bạn, bởi vì không có khoảng trống nào. Không có gì cần phải bắc cầu; bạn
đã có đó. Chỉ có sự thay đổi thái độ của bạn là cần đến và bạn có thể nhận ra
điều đó. Không cần phải tạo ra lí thuyết và triết lí. Nhưng chúng ta không ngừng
tạo ra các triết lí. Chúng ta đã tạo ra hàng nghìn, và hàng nghìn các triết lí.
Các nhà triết học không ngừng lãng phí cuộc sống của họ để nghĩ về những gì đã
thực sự có trong họ. Họ có thể nhảy vào bên trong ở bất kì thời điểm nào.
Nhưng nó là bên ngoài. Bên
ngoài các giác quan, bởi vì các giác quan không thể mở ra với nó; chúng mở theo
hướng ngược lại. Và nó cũng bên ngoài tâm trí, bởi vì tâm trí không thể dẫn bạn
tới đó; nó luôn dẫn bạn tới chỗ nào đó khác Tâm trí là dụng cụ dùng cho thế giới
trần tục; nó là cơ cấu để hướng ra bên ngoài, để dịch chuyển khỏi bạn. Nó có
nghĩa là như vậy. Chính vì vậy mà có quá nhiều sự nhấn mạnh rằng trong samadhi
không có tâm trí. Samadhi là trạng thái không-tâm trí; tâm trí ngừng.
Trong các kĩ thuật thiền mà
chúng ta đang thực hành thì toàn bộ nỗ lực là; làm cách nào để dừng tâm trí,
làm cách nào để bỏ rơi ý nghĩ, làm cách nào để tới thời điểm mà ý nghĩ không tồn
tại mà chỉ đơn thuần là sự tồn tại của cảnh giác, của nhận biết. 'Không ý nghĩ'
có nghĩa là không có đám mây nào trên bầu trời; chỉ là bầu trời trong xanh.
'Không ý nghĩ' có nghĩa là không đám mây nào trong tâm trí, chỉ là thức tỉnh.
Trong sự tỉnh thức đó, bạn đang bên trong.
Khi bạn trong tâm trí, bạn đang
ở bên ngoài; khi bạn không tâm trí, bạn ở bên trong. Sự biến đổi từ tâm trí tới
không-tâm trí là toàn bộ hành trình. Nếu bạn có thể bổ sung 'không' vào tâm trí
mình thì bạn đã tới nơi. Chính vì vậy mà điều đó được gọi là bên ngoài.
Chỉ ước mong điều bên ngoài bạn -
bên ngoài các giác quan của bạn, bên ngoài tâm trí bạn, bên ngoài bản ngã bạn.
'Bạn' sẽ không có đó. Trung tâm sâu thẳm của bạn không phải là bạn; bạn chỉ là
ngoại vi. Ngoại vi không thể ở trung tâm. Khi bạn hướng thẳng vào trung tâm thì
bạn để lại ngoại vi. Ngoại vi không thể tồn tại ở trung tâm. Nó thuộc về trung
tâm nhưng nó tồn tại bên ngoài trung tâm, chỉ xung quanh nó.
Bất kì điều gì bạn biết về
chính mình thì chỉ là ngoại vi: tên bạn, sự nhận dạng của bạn, hình ảnh bạn. Bạn
là Hindu, hoặc Hồi giáo, hoặc Cơ đốc giáo; bạn là da đen hay da trắng; bạn là thế
này thế kia. Dân tộc, chủng tộc, văn hóa của bạn - tất cả những điều này chỉ là
ngoại vi; tất cả các điều kiện của bạn chỉ là ngoại vi.
Thế giới trần tục không thể vào
trung tâm bạn. Nó chỉ có thể giao trồng ngoại vi; nó chỉ có thể chạm tới bạn ở
đường biên. Chỉ có đường biên của bạn có thể là Hindu, có thể là Hồi giáo, có
thể là Cơ Đốc giáo, có thể là đạo Jain. 'Bạn' không phải, bạn không thể.
Chỉ có đường biên của bạn thuộc
về Ấn Độ, hoặc về Pakistan, hoặc Mỹ. Bạ không thể thuộc về bất kì quốc gia nào,
chúng tộc nào. Bạn thuộc về chính tồn tại. Ở trung tâm, tất cả mọi sự chia đều
là giả, nhưng nó lại có ý nghĩa ở ngoại vi.
Bất kì điều gì bạn biết về mình
đều là bản ngã của bạn. 'Bản ngã' chỉ là từ thực dụng. Toàn bộ ngoại vi của bạn
có nghĩa là 'ta'.
Nhưng cái 'ta' này sẽ bỏ rơi
khi bạn bắt đầu hướng vào bên trong. Cái 'ta' này sẽ dần bị bỏ rơi; cái 'ta'
này sẽ biến mất, cái 'ta' này sẽ bốc hơi. Vậy thì thời điểm sẽ xuất hiện khi bạn
thực sự là chính mình; cái tôi già cỗi của bạn sẽ không còn nữa. Vì thể mà tôi
nói: Chỉ ước mong điều bên ngoài bạn... nó bên ngoài bạn; bởi vì khi bạn đạt tới
nó, bạn đã mất chính mình.
Chỉ ước mong điều không thể đạt được.
Chỉ ước mong điều không thể đạt được.
Điều không thể đạt được là gì? Hãy nhìn xung quanh - mọi thứ là có thể đạt được.
Bạn có thể chưa đạt được nó, nhưng nó là có thể đạt được. Nếu bạn đủ nỗ lực thì
bạn có thể đạt được nó. Về mặt tiềm năng thì điều đó là có thể.
Alexander đã tạo ra vương quốc
vĩ đại. Có thể bạn chưa tạo ra nó, nhưng những gì Alexander có thể tạo ra thì bạn
cũng có thể tạo ra. Điều đó không phải là không thể; điều đó là không thể không
đạt được. Có thể bạn không giàu như Rockerfeller, hoặc như một người nào đó
khác, nhưng những gì Rockerfeller có thể thực hiện thì bạn cũng có thể thực hiện.
Điều đó thuộc về con người: nó nằm trong khả năng của bạn. Bạn có thể thất bại.
Có thể bạn chưa đạt được điều đó, nhưng nó là có thể đạt được. Thất bại của bạn
là của chính bạn, nhưng về mặt tiềm năng thì bạn có thể đã thành công; cho nên
không thể nói là không thể đạt được.
Vậy thì không thể đạt được là
gì? Cái gì là không thể đạt đưỡc? Nếu điều đó có ý nghĩa nào đó, vậy thì giá trị
của việc ước mong nó là gì? Nếu nó không thể đạt được vậy thì ước mong chỉ là
điều phù phiếm. Tại sao ước mong lại là không thể đạt được? Điều đó có ý nghĩa
gì?
Ý nghĩa là rất sâu sắc, rất bí
truyền. Ý nghĩa đó là bản thể sâu thẳm của bạn là không thể đạt được, bởi vì nó
đã thực sự đạt được rồi. Bạn không thể đạt được nó bởi vì bạn là nó. Bạn không
thể biến nó thành điều đạt được. Nó là một cái gì đó không phải để đạt được. Nó
đã thực sự có đó rồi, bạn chưa bao giờ rời khỏi nó. Bạn chưa bao giờ mất nó; đó
là cốt lõi quan trọng của bạn. Nó là bạn, bản thể sâu thẳm của bạn. Bạn không
thể đạt được nó; bạn chỉ có thể khám phá nó. Bạn không thể đạt nó; bạn chỉ có
thể mở nó ra, bạn chỉ có thể ghi nhận nó.
Không có khả năng về việc phát
minh ra nó; nó đã thực sự có đó rồi. Nó không phải là điều kiếm chác được; nó
đã thực sự có đó. Bạn chỉ cần trao cho nó sự nhận biết của bạn về nó. Bạn phải
tập trung sự nhận biết về nó, và bỗng nhiên điều chưa bao giờ bị mất lại được
tìm ra.
Khi Đức Phật đạt được chứng ngộ,
một người nào đó hỏi người, "Thầy đã đạt được điều gì vậy?"
Đức Phật nói, "Không có
gì, bởi vì những gì tôi đã đạt được - bây giờ tôi mới biết rằng nó luôn có đó.
Nó chưa bao giờ bị mất. Tôi chỉ đơn giản là khám phá nó. Tôi đã biết đến một
vài kho báu mà nó đã luôn bên trong tôi."
Chỉ ước mong điều không thể đạt được.
... Đó là điều không thể đạt được, bởi vì
lùi lại mãi mãi. Bạn sẽ đi vào ánh sáng, nhưng sẽ không bao giờ chạm được ngọn
lửa.
Trong hoàn cảnh khác thì điều
đó cũng là không thể đạt được. Bạn sẽ không bao giờ có thể nói, "Tôi đã đạt
được nó," bởi ai sẽ nói rằng tôi đã đạt được nó? Cái 'tôi' đó không thể quả
quyết được nữa. Bản ngã đó - ngoại vi - không thể nhiều hơn nữa. Trong việc đạt
được, trong việc khám phá thì nó sẽ bị lỡ. Bản ngã phải bị quẳng đi, phải bị vứt
đi. Bạn chỉ có thể tới nơi khi bạn trở thành không-bản ngã. Bạn không thể tới
nơi cùng bản ngã bởi vì chính bản ngã là rào cản.
Vậy thì ai còn đó để mà quả quyết?
Điều đó được nói trong Upanishad rằng, nếu một người nào đó tuyên bố họ đã đạt
được gì, chính sự tuyên bố là bản ngã vị kỷ. Nếu một người nào đó nói, "Ta
đã biết Thượng đế" thì cũng chứng tỏ rằng người đó không biết Thượng đế; bởi
vì khi đã biết Thượng đế thì ai còn lại đó để tuyên bố? Người biết đã biến mất
trong chính hiện tượng biết. Biết xuất hiện chỉ khi người biết không có đó. Khi
người biết vắng mặt thì biết xuất hiện - cho nên ai sẽ tuyên bố?
Có một vị thiền Zen tên là
Na-in. Một người nào đó hỏi ông ấy, "Ông có biết sự thật không?"
Ông ấy cười nhưng vẫn im lặng.
Người đàn ông đó nói, "Tôi không thể hiểu tiếng cười huyền bí của ông, hoặc
tôi không hiểu sự im lặng huyền bí của ông. Hãy sử dụng ngôn ngữ. Hãy nói cho
tôi. Hãy tỏ ra chân tình về chuyện đó. Hãy nói cho tôi có hoặc không. Ông đã biết
sự thật, biết thần thánh rồi phải không?"
Na-in nói, "Ông đang làm
cho điều đó trở thành khó khăn đối với tôi. Nếu tôi nói có, kinh nói, "Người
nào nói, 'ta đã biết' thì không biết gì." Cho nên nếu tôi nói có thì điều
đó nghĩa là không. Và nếu tôi nói không thì điều đó không phải là sự thật. Vậy
thì tôi phải làm gì đây? Đừng bắt tôi phải nói. Tôi sẽ lại cười và giữ im lặng.
Nếu bạn có thể hiểu thì điều đó là tốt. Nếu bạn không hiểu thì điều đó cũng
không sao. Nhưng tôi sẽ không dùng ngôn ngữ. Đừng ép buộc tôi, bởi vì nếu tôi
nói có thì điều đó nghĩa là tôi không biết, nếu tôi nói không thì điều đó không
phải là sự thật."
Bạn sẽ tới nơi nhưng với sự
tinh khiết của mình. Trong sự tinh khiết đó, bản ngã sẽ không còn. Bản ngã là tạp
chất, là những phần tử ngoại lai bên trong bạn - chỉ là bụi bặm bám vào quanh bạn.
Đó không phải là bạn. Trần trụi, bạn sẽ tới nơi. Bản ngã của bạn giống như
trang phục. Nó sẽ không còn đó nữa.
Chỉ ước mong điều không thể đạt được.
Xem Chương 5 - Quay về Mục lục